بافت تاریخی اهواز که اکنون به تک بناهای تاریخی پراکنده تبدیل شده، از سوی
هیج نهادی جدی گرفته نمی شوند. بخش عمده ای از این بناهای تاریخی قابلیت
ثبت در فهرست آثار ملی دارند ولی تاکنون اداره کل میراث فرهنگی خوزستان
اقدامی برای ثبت و جلوگیری از تخریب آنها انجام نداده است به نحوی که سهم
شهر اهواز از ثبت بناهای تاریخی تنها 40 اثر است که شامل 10 خانه، 12 بنای
اداری و تجاری و آموزشی، 3 پل، 5 مسجد و بنای مذهبی و 10 اثر شامل
بیمارستان، حمام ، محوطه و... می شود.
از سال 1390 تاکنون با
اختصاص اعتبارات نوسازی و بهسازی از سوی شهرداری به ساکنان بافت های فرسوده
و همچنین لحاظ کردن مشوق هایی برای تخریب بناهایی که عمر مفید آنها گذشته و
باید نوسازی شوند باعث شده تاساکنان مناطق قدیمی اهواز به شهرداری مراجعه
کرده و مجوزهای تخریب بنای خود را دریافت کنند در این میان هیچ مشوقی برای
نگهداری از خانه های تاریخی و دارای ارزش معماری وجود ندارد.
بنابراین
روند تخریب میراث اهواز رو به گسترش است و اعتراض های دوستداران میراث
فرهنگی مورد توجه مدیران و مسئولان اهواز قرار نگرفته است با این حال آنها
می خواهند شهرداری از هر گونه تخریب، تجاوز به حریم، مرمت، تعمیر و تغییر
کاربری مغایر با ضوابط حفاظتی اعلام شده از سوی سازمان میراث فرهنگی،
جلوگیری کند.
در این باره، سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی
تاریانا خوزستان گفت: روند ثبت بناها در اهواز با کندی مواجه است و لی در
عوض تخریب بناهایی که پیش از این ثبت بوده مانند بالکن مهدیان و کارخانه
ریسندگی و بافندگی و یا بناهایی که از فهرست آثار ملی خارج می شوند، با
سرعت پیش می رود.
مجتبی گهستونی افزود: هرچند در فهرست آثار ملی اهواز
عنوان خرابه های شهر قدیم هرمز اردشیر با شماره 43 ثبت شده است و تپه بی
سیم آسیه آباد را به آن منصوب می کنند اما تاکنون هیچ اقدامی برای کاوش و
نجات بخشی آن صورت نگرفته است. اگر استدلال بعضی از کارشناسان مبنی بر
اینکه این بنا بخشی از شهر هرمز اردشیر است، صحیح باشد باید اذعان داشت که
تعرض های گسترده ای از قدیم تا کنون در این محوطه صورت گرفته است به گونه
ای که در حال حاضر ساخت و ساز تعاونی مسکن بخشی از کارکنان سازمان آب و برق
خوزستان همچنان در جریان است.
وی با بیان اینکه منزل نفیسی، منزل و
مغازه قزل باش، مغازه و منزل منشی زاده، پل صالح آباد، مسجد آقاسید علی با
مشکلات مشابه دیگر بناها مواجه هستند گفت: در ماههای گذشته بناهای مهمی در
خیابان های خسروی، نطامی، فردوسی، حافظ، سعدی، طالقانی، عامری و... تخریب
شده است.
گهستونی افزود: در اهواز صدها بنای با ارزش معماری و مکان مهم
وجود دارد که لازم است پس از بررسی های لازم ثبت ملی آنها در دستور کار
قرار بگیرد. در این خصوص طی بررسی هایی که در انجمن تاریانا انجام دادیم
مشخصات و کروکی کامل 200 بنا را در اهواز در نقشه ای مجزا تهیه کرده و به
شهرداری اهواز تحویل دادیم تا حداقل مانع از تخریب این بناها که مالکیت
خصوصی دارند شود و یا ضوابط دیگری را درباره آنها تعریف کند.
به
گفته وی؛ در روزهای اخیر تخریب مدرسه ملی کارون در خیابان طالقانی اهواز
انجام شد. همچنین خانه ای دیگر در 30 متری اهواز نبش خیابان دبیرستان ملک
تقوی تخریب شد که جز نمونه های شاخص بودند.
اکنون پیشنهاد می شود که با
توجه به اختیار عملی که در ماده 166 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی،
اجتماعی و فرهنگی به شورای شهر اهواز داده شده است درصدی از درآمد شهرداری
هر شهر را متناسب با نیاز بافت های تاریخی آن شهر در اختیار مدیریت ذیربط
در شهرداری قرار دهد تا با نظارت واحدهای سازمان میراث فرهنگی کشور در جهت
مرمت بناها، مجموعه ها و بافت های تاریخی همان محل به مصرف برسد.
از
سوی دیگر با توجه به ویژگی های شهر اهواز به لحاظ فرهنگی و قومیتی و نقش
آن در توسعه طی یک صد ساله اخیر انجام اقدامات و ایجاد زمینه های لازم برای
تسری، تقویت و ارتقای هویت تاریخی – فرهنگی شهر، از طریق انجام و حمایت از
اجرای پژوهش های موضوعی تاریخی – فرهنگی و تهیه و اجرای طرح های مرمت و
ساماندهی و احیای ابنیه و بافت های تاریخی یک ضرورت اجتناب ناپذیر است
پیش کش به حکیم فرزانه ای که با مردم ایران پیمان خدایی دارد.